Eigendomsrecht in de shariah
De Islam respecteert het individuele eigendom. Eigendomsrecht (milkiyyah) hebben wil zeggen dat je het recht hebt om erover te beschikken zoals jij wilt (haqq at-tasarruf), zoals het gebruiken, verkopen, verhuren of schenken van het goed. Binnen de kaders van de sharie’ah uiteraard. Daarnaast houdt het in dat schade aan en waardeverlies van het goed, maar ook opbrengsten en waardestijging, voor jouw rekening komen.
Aboe Hurairah overleverde dat de Profeet, sallallaahu ‘alaihi wa sallam, zei: ‘’De moslim is heilig voor de moslim, aangaande zijn bloed, zijn eigendommen en zijn eer.’’ (Muslim)
We kunnen drie vormen van bezit of eigendom onderscheiden:
1. Het bezitten van een goed (‘ayn). Dit wil zeggen dat je een product zelf, bijvoorbeeld een auto, bezit.
2. Het bezitten van het gebruik van een goed (manfa’ah). Dit wil zeggen dat je het product zelf mogelijk niet bezit, maar wel het recht om dat product te gebruiken. Je bezit dan het gebruiksrecht, zoals bij een auto die je hebt gehuurd.
3. Recht op persoonsgebonden gebruik (haqq al-igtisaas). Dit wil zeggen dat je iets weliswaar niet bezit, maar wel het meeste recht hebt om ergens gebruik van te maken. Dit kan zowel tegen betaling als kosteloos zijn. Denk bijvoorbeeld aan een visum die je hebt ontvangen, het recht op overpad, het gebruikmaken van de openbare weg voor het parkeren of berijden van je auto, het bemachtigen van een standplaats op de markt of een plek in de moskee. Het is niet jouw eigendom; je kan het niet verkopen of verhuren. Maar jij hebt wel het recht om er gebruik van te maken.
Het gaat hierbij doorgaans om zaken die je niet kúnt bezitten. Een hond is hier ook een voorbeeld van. Het is namelijk niet mogelijk een hond te bezitten, kopen of verkopen, omdat de sharie’ah geen financiële waarde erkent voor een hond. Ook is het verboden om een hond in huis te nemen. In sommige situaties is het wel toegestaan om gebruik te maken van een vaardige hond en deze te verzorgen, zoals wanneer deze nodig is voor de jacht, voor het vee, voor bewaking of als blindengeleidehond. In dit geval maak je gebruik van de hond zolang als dit nodig is en daarna sta je hem kosteloos af aan iemand anders die er behoefte aan heeft.
Zoals je ziet is haqq al-igtisaas feitelijk geen vorm van eigendom, maar voor de volledigheid is het toegevoegd aan dit rijtje.